![\"\"](\"https:\/\/www.huzarenvanboreel.nl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/Schermafbeelding-2024-04-23-om-12.16.18.png\")
<\/a>Stadsmuseum Tilburg)<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n
Nadat in een eerdere editie van de VOC Mededelingen (nummer 2020-4) aandacht is geschonken aan het Legioen Huzaren Rhijngraaf van Salm, richten we nu de blik op een andere \u2018vergeten\u2019 huzareneenheid, het 10e Regiment Lansiers (RL10). Dit regiment behoort namelijk tot \u00e9\u00e9n van de stamlijnen van het huidige Regiment Huzaren van Boreel (RHB). Allereerst een korte verhandeling over de ontstaansgeschiedenis van dit regiment, de bewapening en de uniformen. Vervolgens gaan de auteurs uitgebreid in op de gevechtshandelingen tijdens de Tiendaagse Veldtocht (1831), want hierin heeft het 10e Regiment Lansiers zich onderscheiden. Wat geleid heeft tot het verkrijgen van het desbetreffende opschrift op het Standaard van het Regiment Huzaren van Boreel. De toenmalige regimentsaanduidingen zijn in dit artikel zoveel mogelijk in afkortingen weergegeven. Veel gegevens uit dit artikel komen uit een manuscript van kolonel J.A. Ort. Hij was van 1895 tot 1899 regimentscommandant van het 1e Regiment Huzaren, gelegerd te Deventer.<\/p>\n\n\n\n
Ontstaan<\/p>\n\n\n\n
Het Regiment Huzaren van Boreel (RHB) heeft twee stamlijnen, de eerste is die van het Regiment Huzaren van Boreel opgericht op 25 november 1813 en de tweede is die van het 10e Regiment Lansiers (RL10) opgericht op 1 januari 1819. Het Regiment Huzaren van Boreel werd daarna regelmatig \u2018omgenummerd\u2019 van 1e naar 4e en uiteindelijk naar 6e regiment Huzaren. Beide regimenten werden echter in 1841 omgevormd tot respectievelijk het 2e Regiment Lansiers en het 1e Regiment Lansiers. In 1849 werden de beide regimenten samengevoegd tot het 4e Regiment Dragonders. <\/p>\n\n\n\n
Hierna begon een periode dat men dacht alleen af te stammen van het 10e Regiment Lansiers omdat het 6 e Regiment Huzaren nog voor de samenvoeging was \u2018opgeheven\u2019 en slechts de restanten ervan bij het 4e Regiment Dragonders waren gevoegd. Deze misvatting was veroorzaakt door de gezag dragende mening van de toenmalige commandant van het 4de Regiment Dragonders luitenant-kolonel K.E. baron van Heerdt. De misvatting bleef echter tientallen jaren bestaan en was de oorzaak dat in 1896 slechts de \u2018Tiendaagse Veldtocht 1831\u2019 (verdiend door RL10) aan het Standaard van RHB (toen overigens 1e Regiment Huzaren geheten) werd toegekend en niet de opschriften \u2018Quatre-Bras en Waterloo 1815\u2019 (verdiend door RHB).<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n
<\/a>Pas omstreeks 1915 werd naar aanleiding van het boek \u2018Oorsprong en Standaard van het 4e Regiment Huzaren\u2019 door luitenant F. Beelaerts van Blokland vastgesteld dat het inmiddels 4e Regiment Huzaren ook afstamde van het Regiment Huzaren van Boreel uit 1813. En toen kreeg ook het regiment in 1919 terecht uiteindelijk naast \u2018Tiendaagse Veldtocht 1831\u2019 ook het opschrift \u2018Quatre Bras en Waterloo 1815\u2019 op haar Standaard. Na die tijd kwam de afstamming van het RHB echter steeds meer op de voorgrond en raakte de geschiedenis van het RL10 vrijwel volledig op de achtergrond. Een plaats welke dit regiment zeker niet verdient, het was in die tijd toch wel een elite regiment. Het regiment mag blij zijn met de studie van luitenant Beelaerts, anders had het Regiment Huzaren van Boreel zijn verjaardag moeten vieren op 1 januari met oprichtingsjaartal 1819 en was ook de familie Boreel buiten beeld gebleven.<\/p>\n\n\n
<\/a>Oprichting van het Regiment Lansiers Nr. 10<\/p>\n\n\n\n
Op 25 november 1818 (dus op de verjaardag van het RHB) tekende Koning Willem I het Koninklijk Besluit nr.63 tot het oprichten van het 10e Regiment Lansiers per 1 januari 1819. In artikel 4 van het besluit wordt aangegeven dat de andere cavalerieregimenten de officieren, onderofficieren en manschappen moesten leveren. Vooral personeel met lansierservaring moest bij het nieuwe regiment worden geplaatst. De enigen die deze ervaring echter hadden behoorden oorspronkelijk tot het in Franse dienst geweest zijnde 2me R\u00e9giment de chevau-l\u00e9gers-lanciers de la Garde Imperiale, een van oorsprong Nederlands regiment.<\/p>\n\n\n\n
Op 10 maart 1820 werd de standaard uitgereikt door luitenant-generaal baron Chass\u00e9. Het RL10 werd gevestigd in Mechelen en bestond uit een relatief groot aantal eskadrons. Het lag namelijk in de bedoeling om vanuit RL10 nog een tweede regiment lansiers op te richten, maar door de Belgische opstand is het niet zover gekomen. In plaats daarvan werd na de Belgische afsplitsing in 1841 RHB (toen 6e Regiment Huzaren geheten) omgevormd tot 2e Regiment Lansiers (RL2) en werd RL10 het 1e Regiment Lansiers (RL1). Bij de naamswijziging werd het standaard eenvoudigweg overgeschilderd. RL1 kreeg wel een nieuw standaard, maar ook dit doek werd bij de samenvoeging in 1856 van RL1 en RL2 tot 4e Regiment Dragonders (RD4) gewoon weer overgeschilderd.<\/p>\n\n\n\n
Terug naar RL10. De oorspronkelijke sterkte bedroeg vier eskadrons met elk twee compagnie\u00ebn. De sterkte van een eskadron was 204 man en 182 paarden. Het regiment bestond geheel uit vrijwilliger en omdat de regimenten doorlopend genummerd waren, kreeg het nummer 10. In december 1819 werd het personeel van het opgeheven Korps Guides te Paard bij het regiment gevoegd. Eerste commandant werd kolonel C.M.J. baron Dubois, die in 1787 zijn militaire carri\u00e8re als tweede luitenant was begonnen in het Regiment Dragonders de Prades van het Staatse Leger. Gevlucht naar Frankrijk na de mislukte revolutie tegen de Stadhouder, keerde hij in 1795 terug in het leger van de Bataafse Republiek. Tijdens het Koninkrijk Holland werd hij kolonel van het Regiment Huzaren van de Garde. Uit dit regiment ontstond na de inlijving bij Frankrijk het 2e Regiment Lansiers van de Keizerlijke Garde. Hij bleef na 1814 in Franse dienst en werd Mar\u00e9chal de Camp tijdens de Restauratie. Bij de terugkeer van Napoleon werd hij als zodanig benoemd bij het Regiment Cheveaux-L\u00e9gers de la Garde Imperiale. Tijdens de veldtocht in Belgi\u00eb bleef hij in Versailles als commandant van het depot. In november 1815 kwam hij als kolonel in Nederlandse dienst en werd op 25 februari 1819 de eerste commandant van Regiment Lansiers Nr. 10. Hij verliet uiteindelijk de dienst in de rang van generaal-majoor. *1
Op 18 juli 1822 werd kolonel Jhr. M.M.B. de Tiecken de Terhove de nieuwe regimentscommandant, die op 16 april 1830 weer werd opgevolgd door kolonel C.J.J. baron de Posson.<\/p>\n\n\n\n
*1 Overigens had hij ook al gediend in 1810 bij het 2me R\u00e9giment de chevau-l\u00e9gers-lanciers de la Garde Imperiale.<\/em><\/p>\n\n\n\n Bewapening en uniformen*<\/p>\n\n\n\n De lans (lancia) is een stoot of steekwapen en wordt ook wel de koningin van de blanke wapens genoemd. De lans bestaat uit een lange schacht meestal van essenhout of bamboe. Aan het einde is een platte metalen kling bevestigd met een ronde of bladvormige doorsnede. Een lans heeft een lengte van 3,5 tot 4,5 meter. De lans was soms voorzien van een handbeschermer en verzwaard met kegelvormige verdikkingen, zodat het zwaartepunt bij de hand lag. En masse was de lans een geducht wapen, maar er waren ook nadelen. Lansiers waren beperkt inzetbaar in bijvoorbeeld dicht begroeid terrein. En bij het gevecht werd de lans in de meeste gevallen maar \u00e9\u00e9n keer gebruikt, bij het stoten op de vijand kon de lans bereken of niet uit de getroffen vijand worden getrokken. Men ging dan verder het gevecht aan met de sabel. Of met karabijn. Bij RL10 werd in formatie de tweede lijn bewapend met karabijnen in plaats van met lansen. Het betekende eigenlijk dat de dure en moeilijke opleiding van lansiers slechts een beperkt resultaat had.<\/p>\n\n\n\n * Over de uniformering is ook een apart hoofdstuk geschreven.<\/p>\n\n\n\n De lansiers van RL10 kregen een uniformering en uitrusting welke vrijwel overeenkwam met de uniformering van het 2me R\u00e9giment de chevau-l\u00e9gers-lanciers de la Garde Imperiale, zij het dat wat oorspronkelijk rood was werd gewijzigd in jagersgroen en wat blauw was in oranje. (tekening Robert Jan Nix)<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n De lansiers van RL10 kregen een uniformering en uitrusting welke vrijwel overeenkwam met de uniformering van het 2me R\u00e9giment de chevau-l\u00e9gers-lanciers de la Garde Imperiale, zij het dat wat oorspronkelijk rood was werd gewijzigd in jagersgroen en wat blauw was in oranje. Het jagersgroen was ruim voorradig in de magazijnen. De lansen kregen een zwaluwstraatvormige vaan met twee horizontale banen aan de lans, de bovenste baan oranje, de onderste wit. Verder werden de lansiers bewapend met een sabel, een pistool en een karabijn. De karabijn was alleen bestemd voor de manschappen van het tweede gelid die niet met een lans waren bewapend. De onderofficieren die niet met een karabijn gewapend waren, kregen twee pistolen.<\/p>\n\n\n\n Brussel 1830<\/p>\n\n\n\n De Zuidelijke Nederlanden hadden eeuwenlang onder Spaans-Oostenrijks bewind gestaan en hadden op vele vlakken van de maatschappij een andere ontwikkeling doorgemaakt dan hun noordelijke buren. De Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden vormden sinds 1813 weliswaar \u00e9\u00e9n koninkrijk, maar waren geen eenheid. De Zuidelijke Nederlanden voelden zich achtergesteld en niet evenredig vertegenwoordigd in het parlement en staatslichamen. De onvrede onder de Zuid-Nederlandse burgers was groot en Koning Willem I kon door zijn autoritaire opstelling de tegenstellingen niet overbruggen. In de zomer van 1830 sloeg de vlam in de pan, aangemoedigd door soortgelijke onlusten in Parijs, Londen en Berlijn.<\/p>\n\n\n\n Prins Frederik *2 voerde in 1830 het bevel over twee brigades infanterie, een brigade cavalerie en een afdeling artillerie. De totale sterkte was 14.753 man. Zowel RH6 als RL10 waren bij de brigade cavalerie ingedeeld. RH6 lag destijds bij Doornik. In 1829 waren de regimentsstaf RL10, het 1e eskadron, het 2e eskadron en het depoteskadron gelegerd in garnizoen te Utrecht. Het 3e eskadron was in Tiel gelegerd en het 4e eskadron in Zaltbommel. RL10 marcheerde in regimentsverband na de mobilisatie naar Mechelen en bevond zich vervolgens op 19 september te Lier. De kroonprins verdeelde zijn legermacht in vier colonnes: een linker, een midden, een rechter een \u2018demonstratieve\u2019 colonne. RH6 werd ingedeeld bij de vierde colonne en de regimentscommandant kolonel van Balveren kreeg zelfs het bevel over deze colonne.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n *2 Prins Frederik was de tweede zoon van koning Willem I en de jongere broer van de latere koning Willem II. De * 3 In het Regimentsboek geschreven door luitenant-kolonel b.d. Arie Rens (2003) wordt \u00e9\u00e9n dode, 16 gewonden en \u00e9\u00e9n vermiste gemeld.<\/em><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n RL10 werd bij de linker colonne ingedeeld, die onder bevel stond van generaal Trip van Zoudtland. Deze colonne drong als eerste Brussel binnen. De lansiers waren toegevoegd aan de rijdende artillerie en dienden onder meer tot dekking van de sectie van de luitenant Voet van de Rijdende Batterij No 3. Gezamenlijk trokken ze de Leuvensche Poort binnen. De sectie rijdende artillerie van luitenant Voet opende gelijk het vuur op Belgische artillerie en dwong deze tot terugtocht. Vlak hierop chargeerde elementen van RL10 door de straten aangevoerd door ritmeester J.B.M. Eschweiler en de weede luitenants Jhr. C.H.F. van Capellen, Jhr. M.A. de Bellefroid en C.H.E. graaf van Bijlandt. Verschillende lansiers werden gedood en verscheidene gewond door vuur van Belgische artillerie op korte afstand en hevig geweervuur uit de nabijgelegen huizen langs de boulevard *3. Majoor Gantois werd gewond. De eenheid van RL10 veroverde \u00e9\u00e9n der stukken van de opstandelingen inclusief de bemanning. Deze bemanning werd gedwongen het veroverde stuk via de Leuvensche Poort naar het bivak van RL10 buiten de stad te brengen. RH6 was eveneens in gevecht geraakt, nadat deze eenheid via de westelijke stadspoort (Vlaamse poort) Brussel was binnengetrokken.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n Nadat de prins Frederik zich door het zware verzet genoodzaakt had gezien de troepen terug te trekken werd op 26 september de terugtocht naar Antwerpen aanvaard. Het weifelachtig optreden van de Nederlandse officieren was \u00e9\u00e9n van de redenen van de mislukking. Andere redenen waren het onvermogen om tegen Belgische sluipschutters op te treden die vanuit de bovenverdiepingen op colonnes schoten. Als laatste werd nog genoemd de angst om zware cavaleriecharg\u00e9s in de straten uit te voeren. Voor hun optreden bij de Leuvensche poort kregen ritmeester Eschweiler, de luitenants de Bellefroid en graaf van Bijlandt de Militaire Willem Orde (MWO 4). In 1843 kreeg luitenant van Capellen alsnog dezelfde onderscheiding, net zoals Trompetter der Lansiers J.B.M. Breye. Op 23 oktober 1830 verlieten 167 Belgische onderofficieren en lansiers het regiment met eervol ontslag. Met onder meer deze groep lansiers werd bij het Belgische leger het 1ste Belgische Lansiersregiment opgericht.<\/p>\n\n\n De Tiendaagse Veldtocht 1831<\/p>\n\n\n\n RL10 bleef behoren tot de eerste Zware Brigade Cavalerie o.l.v. generaal-majoor Post en stond onder leiding van kolonel C.J.J. baron de Posson. Het regiment lag in de zomer van 1831 verspreid in kleinere onderdelen langs de grens met de opstandige Belgische gebieden in Noord-Brabant (Dongen, Chaam, Alphen, Tilburg, Ginneken, Prinsenhage, Goirle, Riel, Etten, Groot-Zundert en Breda). *4<\/p>\n\n\n\n *4 RH6 behoorde destijds tot de lichte brigade cavalerie die onder leiding stond van generaal-majoor W.F. Boreel<\/em><\/p>\n\n\n\n Koning Willem I besloot wederom tot militair ingrijpen. De onderhandelingen voor de scheiding met Belgi\u00eb verliepen niet naar zijn wens en hij dacht met militair gewin de onderhandelingen een positieve wending te kunnen geven. Begin augustus 1831 was het Nederlandse leger gereed en besloot met een snelle aanval vanuit omgeving Breda-Tilburg richting Diest een wig te drijven tussen het Belgische Maasleger en het Scheldeleger. Vanuit West-Brabant zou een schijnaanval op Antwerpen worden uitgevoerd. Ook zou er vanuit Eindhoven een nevenaanval op Maastricht worden uitgevoerd om het Maasleger te binden. Ditmaal was de Kroonprins Willem Frederik zelf de opperbevelhebber.<\/p>\n\n\n\n RL10 was verdeeld over twee divisies. Het 1e en 2e eskadron waren ingedeeld bij het de 2e Divisie (hoofdaanval), terwijl het 3e en 4e eskadron onder bevel stonden van de 1e Divisie (schijnaanval op Antwerpen). Op 2 augustus verlieten het 3e en 4e eskadron (onder de majoor J.B.B. Bellefroid) hun legeringskwartieren en verzamelden zich ten zuiden van Chaam. Daar hield allereerst de bevelvoerende kroonprins een inspectie, waarna de complete 1e divisie naar Baarle-Nassau opmarcheerde. De lansiers werden verder onderverdeeld en voerde verkenningen uit met infanterie-en jager-eenheden, onder andere naar Hoogstraten en Sonderreijgen. Bij Sonderreijgen werd op zwaardere vijandelijke weerstand gestuit. Deze weerstand was echter al gebroken, voordat een te hulp gezonden bataljon infanterie en een eskadron lansiers ter plaatse kwam.<\/p>\n\n\n Bij de 2e Divisie waren het 1e en 2e eskadron lansiers onder bevel van majoor Gantois ingedeeld. Deze eskadrons voegden zich op 2 augustus te Alphen bij hun divisie. In de buurt van Poppel kreeg men vijandcontact, maar deze vijand trok zich snel terug naar Welde toen de lansiers een omtrekkende beweging maakten. Later op de dag werd door de lansiers deelgenomen aan het gevecht bij Raevels, maar zonder zich te kunnen onderscheiden. De nacht werd doorgebracht in een bivak nabij Welde.<\/p>\n\n\n\n Op 3 augustus hervatte de 1e divisie de opmars, met de lansiers in de voorhoede. Via Merxplas, Beersse werd Vosselaer binnengetrokken waarbij enkele Belgische douaniers werden gevangengenomen. De nacht werd doorgebracht met lansierdetachementen als beveiligingsring. De nacht verliep niet geheel ongestoord, want een eigen eenheid werd voor vijand aangezien en de gehele divisie gealarmeerd. Gelukkig kon het misverstand worden opgelost, maar niet voordat een geheel jagersbataljon op verkenning was gestuurd.<\/p>\n\n\n\n Op bevel van de opperbevelhebber kroonprins Willem Frederik werd luitenant baron van Voorst tot Voorst door de regimentscommandant kolonel de Posson op verkenning gestuurd richting het Scheldeleger (dit Scheldeleger werd gecommandeerd door generaal de Tiecken de Terhoven, voormalig commandant van RL10) wat tussen Westmalle en Sint Anthonius stelling had genomen. De kroonprins wilde weten wat de intenties van dit leger waren en of zijn schijnaanval om het Scheldeleger naar Antwerpen te lokken zou lukken. Luitenant van Voorst tot Voorste stelde een klein detachement van tien man samen en voerde de verkenning nabij Grobbendonck en het Pulderbosch uit. Doordat enkele van zijn lansiers trouw gebleven Belgen waren en Frans spraken, kon hij door gesprekken met lokale inwoners en fysieke verkenningen, de noodzakelijke inlichtingen verkrijgen en vaststellen dat het Schelde leger niet van plan was om zich te verenigen met het Maasleger. Om niet ontdekt te worden werden kansen om vijandelijke karren met geweren te veroveren niet verzilverd en vijandelijke jagers te paard niet onder vuur genomen. Na 12 uur in het zadel te hebben gezeten bereikte de verkenningspatrouille weer het bivak van de 1e Divisie en kon melden dat de schijnaanval van de 1e Divisie was gelukt en dat de vijand dacht dat Antwerpen het aanvalsdoel was.<\/p>\n\n\n\n De 2e Divisie (hoofdaanval) was intussen op 3 augustus ook opgerukt in zuidelijke richting via Raevels en Turnhout, waarbij de lansiers de voorhoede vormden. Zuid van Raevels werd een door de vijand verdedigde brug ontdekt die de lansiers door middel van tirailleur-optreden (dus te voet) probeerden te veroveren. De brug was echter vernield en de Belgen openden het vuur op de lansiers en de volgende 1e Infanterie Brigade. Diverse lansiers (waaronder trompetter Teyge) vertoonden hierbij dapper gedrag door onder vijandelijk vuur ver vooruit verkenningen uit te voeren. Terwijl aangetrokken artillerie de vijandelijke stelling onder vuur nam, voerden eenheden van de 2e Infanterie Brigade een omtrekkende beweging over Heikant en Oud-Turnhout uit. Hierbij waren ook lansiers ingedeeld, waaronder onderofficier Van den Vathorst en lansier Schouten die zich beiden onderscheiden door moedig gedrag. <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n Nadat Turnhout was bezet, werd de achtervolging van de vijand gestaakt. Wel werd nog een detachement lansiers op verkenning gestuurd, die ter hoogte van Thielen in aanraking kwam met de terugtrekkende Belgische brigade. De Belgische brigade nam kort stelling, maar marcheerde later na wat uitwisseling van geweervuur verder.<\/p>\n\n\n\n Op 4 augustus werd de opmars voortgezet, maar werd de opmarsrichting van de 1e Divisie verlegd. Deze loste de 2e Divisie af die naar Gheel marcheerde. De lansiers werden herhaaldelijk op verkenning gestuurd, bemanden voorposten en zorgden voor verbindingspatrouilles tussen de twee divisies. Stortregens maakten de dag miserabel en bij Beerse kwam het nog tot een kleine schermutseling tussen lansiers en een Belgisch detachement. Op 6 augustus marcheerden de eskadrons lansiers van de 1e Divisie naar Zammel waar de nacht werd doorgebracht en voorposten werden uitgezet in de richting van Tongerloo en Westerloo. Bij de 2e divisie marcheerde een eskadron lansiers met een bataljon infanterie en artillerie naar Haelen, dat bezet werd. Verder was de 6e augustus over het algemeen een rustdag. In zware regen marcheerde de 1e Divisie op 7 augustus ook van Gheel naar Diest. De beide eskadrons lansiers bivakkeerden samen met het 1e Bataljon Jagers. De 2e Divisie probeerde St. Truiden te bereikte (om een wig te drijven tussen Maasleger en Scheldeleger) en stuurde haar eskadrons lansiers hierbij voorop. Een detachement lansiers voerde een verkenning uit naar Melveren en een ander detachement in de richting Thienen tot bij Orsmael. De rest van de lansiers verbleef in St. Truiden.<\/p>\n\n\n\n De volgende dag (8 augustus) rukte de 1e Divisie op van Diest naar Kermt, terwijl de 2e Divisie vanuit St. Truiden naar Tienen optrok. Hierbij kwam het tot zwaardere gevechten bij Wimertingen en Herck Saint-Lambert. Bij de laatste plaats voerde een eskadron lansiers o.l.v. ritmeester A.J.J. Verheyen nog een beslissende aanval uit door ondanks hekken, heggen en sloten de vijand te verstrooien. Bij deze aanval waarbij zich de opperwachtmeesters A. Amand, E. J.B. De Haynin en de wachtmeester C. Keunn\u00e9 bijzonder onderscheidden, werden verscheidene Belgen neergestoken en een twintigtal gevangenen gemaakt.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n Hoewel dit artikel over RL10 gaat, is het toch belangrijk om te melden dat RH6 (dus RHB) ingedeeld was bij de 3e Divisie. Deze divisie was ingezet tegen het Maasleger, wat zich in westelijke richting bewoog om aansluiting te zoeken aan het Scheldeleger. Bij Kermt komt het tot zware gevechten tussen de Nederlandse 3e Divisie en het Belgische Maasleger, waarin huzaren van RH6 zich onderscheidden en de opmars van het Belgische leger verstoren. De Nederlandse legerleiding staat nu voor een dilemma. Eerst het Maasleger of eerst het Scheldeleger uit te schakelen. Later wordt RH6 bij de 2e Divisie ingedeeld en zal het Maasleger (mede) aanvallen. Dit Maasleger werd teruggedrongen naar Hasselt en Luik. 12 augustus zou een drukkere dag worden. De lansiers bij de 1e Divisie werden ingezet ter ondersteuning van een zuidelijke omtrekking van de stad Leuven door de 2e Infanterie brigade. Vlakbij Lubbeek ontstond een vuurgevecht, waaraan eerst alleen door de voorhoede (met het ingedeelde 5e eskadron lansiers o.l.v. ritmeester van de Wall) werd deelgenomen, maar later ook door de hoofdmacht (met de andere eskadrons lansiers). De lansiers slaagden er bijna in de Belgische generaal Niellon gevangen te nemen. Hij werd echter tijdig ontzet door de hem begeleidende eenheid Jagers te paard. Onder druk van de Nederlanders probeerden de Belgische eenheden op Leuven terug te vallen en namen carr\u00e9-opstellingen in een holle weg in om te ontkomen aan het Nederlandse artillerievuur. Twee extra eskadrons lansiers, geleid door ritmeester Van Foreest en majoor de Bellefroid, werden aangetrokken en vielen samen met de infanterie de Belgen aan. De drie eskadrons lansiers verstrooiden de vijand, waarbij een vierde eskadron (waarbij het standaard was ingedeeld) in draf als reserve volgde. Generaal Niellon lukte het slechts om in de rand van Leuven de overblijfselen van zijn twee bataljons infanterie te verzamelen. De eskadrons van RL10 namen maar liefst 80 gevangenen, waaronder twee officieren. Onder de lansiers onderscheidden zich wederom luitenant Voorst tot Voorst (wiens paard op twee plaatsen werd gewond), de cadet-wachtmeester Boreel de Mauregnault en de wachtmeester Royen.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n Twee eskadrons lansiers bleven de verstrooide Belgische eenheden achtervolgen richting Leuven. Op de hoogterand Looberg werd door infanterie en artillerie opstellingen ingenomen, waarna een lansierseenheid, versterkt met enkele stukken rijdende artillerie de helling van de Looberg afdaalde in een poging de vijand af te snijden. Vanuit de Diesterpoort van Leuven ondernamen de Belgen een tegenstoot, onder meer met het 1e Regiment Jagers te Paard. De meegevoerde stukken rijdende artillerie openden het vuur en brachten de Belgen verliezen toe. Gedekt door een peloton lansiers (die te voet o.l.v. luitenant van Lijnden) nog een korte tegenstoot uitvoerden) werd van de wanorde gebruik gemaakt om de stukken artillerie en lansiers terug te trekken naar de hoogterand. Ordonnansen van RL10 werden naar het divisie hoofdkwartier gestuurd om melding te maken en bevelen te ontvangen. Hierbij raakte luitenant von Kutzleben nog gewond door een geweerkogel in de arm. Later werd de gehele infanteriebrigade naar de Looberg aangetrokken, waarbij de eskadron lansiers in gevechtsformatie iets naar achteren werden opgesteld. Hier werd het bericht over wapenstilstand ontvangen. De 3e Divisie omtrok Bautersem aan beide zijden. De Belgen verlieten hun stellingen en trokken zich terug. De zuidelijke omtrekkende eenheid (onder persoonlijke leiding van de Chef van de Generale staf generaal de Constant Rebecque), kwam tijdig genoeg ter plaatse om de terugtrekkende Belgen met artillerievuur te beschieten en vervolgens met de twee eskadrons lansiers proberen aan te vallen. De beide eskadrons lansiers, onder leiding van majoor Gantois, trokken daarom snel in colonne door Bautersem en vielen de vijand aan. Het voorhoedepeloton raakte al snel in gevecht met vijandelijke tirailleurs, waarbij brigadier (onderofficier) Starquist gewond raakte. Ook onderscheidden opperwachtmeester Minne en de lansiers Geuvels en Wessels zich door artilleriestukken onschadelijk te maken, die een verdere opmars van de beide eskadrons belette. De aanval van de beide eskadrons was echter niet succesvol, door onder meer het ingrijpen van drie vijandelijke eskadrons van het 1e Belgische Regiment Lansiers, die met geweervuur de eigen eskadrons onder vuur namen. Moeizame wapenstilstand<\/p>\n\n\n\n Plotseling doemde er een ruitergroep op de straatweg naar Leuven op, met in hun midden een witte vlag. Aangekomen bij de voorste eenheid, namelijk het peloton lansiers van tweede luitenant graaf van Bijlandt, die met de dekking van een sectie artillerie belast was, bleek het dat de groep geleid werd door Lord William Russell, de adjudant van de kroonprins in 1815. Hij bracht nu een brief van Sir Robert Adair, de Engelse gezant te Brussel. De Engelsen en Fransen eisten het staken van de vijandelijkheden en een Frans leger was intussen Belgi\u00eb binnengetrokken en dreigde tussenbeide te komen. De onderhandelingen met de kroonprins duurden ongeveer een half uur, maar hadden vooralsnog geen resultaat. De gevechten werden hervat. De 3e Divisie met het 1e en 2e eskadron lansiers aan het hoofd, rukte onder zwaar Belgisch vuur langzaam op vanuit Bautersem richting Leuven. De stadswallen van Leuven werden bereikt rond 11.00 uur in de ochtend. De beide eskadrons lansiers waren het verst vooruit gerukt tot een grote herberg (waarschijnlijk Tivoli). Hier werd afgestegen en links en rechts van de weg werden gevechtsopstellingen ingenomen. Hier werd het bericht van wapenstilstand ontvangen en trad er een periode van rust in.<\/p>\n\n\n\n Des te groter was dan ook de verbazing toen midden in de rust uit de Belgische vuurmonden op de boulevards van de stad een hevig vuur op Nederlandse troepen werd geopend. Zowel bij de 1e als de 3e Divisie veroorzaakte dit vuur verliezen. Ook bij RL10, want de foerier Kuijpers werd door een kanonskogel het hoofd afgeslagen. Lansier Klink en drie paarden werden eveneens gedood. Bij het 2e eskadron werd luitenant Tilenius Kruijthoff door een kanonskogel doormidden geslagen, toen hij zich op zijn paard hees. Lansier Geuvels verloor zijn hand en enkele paarden stortten zwaar verminkt ter aarde. Het eskadron raakte in verwarring, verliet haar plaats en probeerde dekking te zoeken achter enkele gebouwen. Slechts met moeite wisten de officieren de mannen weer in het gareel te krijgen. Zowel het 1e als 2e eskadron werden door majoor Gantois meer verdekt opgesteld. Dit gebeurde stapvoets en onder vuur, onder de kalme leiding van de officieren. Lansier Gijsman (behorende tot het tirailleurpeloton van het 1e eskadron) toonde hierbij heldenmoed. Zijn paard werd \u00e9\u00e9n der voorbenen bij de schouder afgeslagen door een kanonskogel. Ruiter en paard storten neer, maar Gijsman begon het stervende dier van hoofdstel en mantelzak te ontdoen, toen een tweede kanonskogel \u00e9\u00e9n der achterbenen van het paard verpletterde. Gijsman ging koelbloedig door met het losgespen van de riemen, hing daarna hoofdstel en mantelzak aan zijn karabijn over de schouder en verliet pas daarna zo bedaard mogelijk de plaats des onheils. Niet vermeld wordt of hij zijn paard uit het lijden hielp.<\/p>\n\n\n\n Afb. 12 Het kamp van Rijen, dat na afloop van de Tiendaagse Veldtocht door een groot aantal troepen werd betrokken.<\/em> (volgt)<\/p>\n\n\n\n Ook de trein van de bij de 3e Divisie ingedeelde eskadrons lansiers had veel van het vijandelijk vuur te lijden. Deze bevond zich verder naar achteren bij de straatweg waar eveneens de handpaarden van de andere eenheden zich op dat moment bevonden. Het kanongebulder van nabij in stelling staande terugschietende Nederlandse artillerie bracht de paarden in verwarring. Handpaarden rukten zich los, ruiters werden afgeworpen of werden door de weg galopperende paarden meegevoerd en bespannen voertuigen keerden om. De wanorde werd vergroot doordat men vermengd raakte met het in draf oprukkende reservepark der 3e Divisie. Wachtmeester Coosen van RL10, ordonnans bij generaal de Constant Rebecque, maakte nog indruk door onder vuur te helpen een stuk rijdende artillerie weer in stelling te brengen, nadat de stukscommandant en twee paarden waren gedood. Periode na de veldtocht<\/p>\n\n\n\n In de volgende jaren was RL10 in Tilburg en Breda gelegerd. Er bleef een toestand van gewapende vrede bestaan en in 1832 werd het regiment zelfs uitgebreid tot zes eskadrons. Er waren namelijk plannen voor oprichting van het 11e Regiment Lansiers, dat dan om te beginnen twee eskadrons van RL10 zou krijgen. Dit ging uiteindelijk niet door. In november 1832 legde Engeland een blokkade voor de Nederlandse kust en trok Frankrijk met een leger Belgi\u00eb binnen om Nederland onder druk te zetten de onafhankelijkheid van Belgi\u00eb te erkennen. Op 24 december 1832 gaf de citadel van Antwerpen zich over. In 1833 werd een nieuwe wapenstilstand getekend, de blokkade opgeheven en krijgsgevangen uitgewisseld. Er ontstond direct enige verwarring omdat de nieuwe regimentscommandant, kolonel baron K.E. van Heerdt in zijn regimentsorder de indruk wekte dat hij het commando ging voeren over het nieuwe 4e Regiment Dragonders als voortzetting van het voormalige 1e Regiment Lansiers (RL1 de voortzetting van RL10) en niet eveneens over de restanten van het 2e Regiment Lansiers (RL2 de voorzetting van RH6). Deze gedachte begon dus een eigen leven te leiden, die (zoals aan het begin van het artikel verteld) pas in 1915 werd rechtgezet door een ijverige en historisch onderlegde luitenant.<\/p>\n\n\n\n Het Metalen Kruis 1830-1831<\/a>. De herinneringsmedaille was gemaakt van het brons van vijf kleine Belgische kanonnen die bij Hasselt waren buitgemaakt.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n Nabeschouwing<\/p>\n\n\n\n Voor alle Nederlandse mannen die aan de beide Belgische veldtochten hadden deelgenomen werd een herinneringsmedaille geslagen, het Metalen Kruis, gemaakt van het brons van vijf kleine kanonnen die bij Hasselt waren buitgemaakt. RL10 had tijdens de Tiendaagse Veldtocht uiteindelijk 5 doden (officier van gezondheid 2e Klasse van Oostveen, 2e luitenant van Tilenius Kruythoff, foerier Kuijpers, lansiers Van Klink en (vermoedelijk J. Fortuin) en 4 gewonden (2e luitenant von Kutzleben, korporaals Starquist, Honhon en lansier Gravels) te betreuren. *5<\/p>\n\n\n\n Het regiment was niet als geheel ingezet, maar werd als een soort verkenningselement verdeeld over de infanteriedivisies. Deze taak was eigenlijk meer een taak van huzarenregimenten en niet van lansierregimenten. Lansierregimenten dienden gaten in de vijandelijke verdediging uit te buiten en in de vijandelijke achterhoede wanorde te stichten door vijandelijke hoofdkwartieren, artilleriestellingen en \u2018trossen\u2019 en \u2018treinen\u2019 (beide namen van logistieke installaties) aan te vallen. Het optreden als verkenningseenheid kwam het optreden van RL10 niet ten goede, hoewel de individuele eskadrons (en compagnie\u00ebn) plaatselijk zich wel konden onderscheiden. Dit heeft geleid tot de toekenning van het opschrift \u2018Tiendaagse Veldtocht 1831\u2019 aan RL10, wat dus later terecht is gekomen op het Standaard Huzaren van Boreel. De nagedachtenis van RL10 maakt deel uit van de regimentsgeschiedenis van het Regiment Huzaren van Boreel en wordt met trots gedragen.<\/p>\n\n\n\n *5 In totaal waren 131 Nederlanders gesneuveld en 590 gewond. Er werden in totaal 876 dapperheidsonderscheidingen toegekend, waarvan 139 bij cavalerie-eenheden. Bij RH6 kregen 12 man de Militaire Willemsorde, waarvan 7 aan officieren, 3 aan onderofficieren en 2 aan huzaren. Ook regimentscommandant kolonel baron Van Balveren kreeg een MWO.<\/em><\/p>\n\n\n\n Cornet der Lansiers,10e regiment lansiers, in groote tenue, te paard, met de Standaard – Beschrijving hoedanig de koninklijke Nederlandsche troepen en alle in militaire betrekking staande personen gekleed, ge\u00ebquipeerd en gewapend zijn : de bepalingen daaromtrent, de dimensien en verdere vereischten van de kleeding-, equipement- en harnachement-stukken in het algemeen, de hoeveelheid stoffen en andere goederen, waarop de aanmaak van de kleederen berekend wordt, en hetgeen te dezer zake al verder vastgesteld is; de wijze van aanschaffing en keuring, en de hoedanigheden der goederen; de wijze van verstrekking en vernieuwing van de kleeding en uitrusting; en uiteindelijk, onderscheidene, tot de voornoemde onderwerpen, betrekkelijke verordeningen, gevolgd van 51 platen met eene titelplaat, voorstellende officieren en manschappen van alle wapenen, in hunne volle kleeding en wapenrusting \/ J.F. Teupken ; [titelpl. gegrav. door D. Sluyter naar B. van Hove ; 51 pl. gegrav. door K. Portman e.a.]<\/p>\n\n\n\n Bron: Nationaal Militaire Museum<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n Zie ook: Kamp bij Rijen<\/a><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Door: Kolonel Hans van Dalen en luitenant-kolonel titulair Willem Plink Nadat in een eerdere editie van de VOC Mededelingen (nummer 2020-4) aandacht is geschonken aan het Legioen Huzaren Rhijngraaf van Salm, richten we nu de blik op een andere \u2018vergeten\u2019 huzareneenheid, het 10e Regiment Lansiers (RL10). Dit regiment behoort namelijk tot \u00e9\u00e9n van de stamlijnen … Lees verder<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-48136","page","type-page","status-publish"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/huzarenvanboreel.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/48136","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/huzarenvanboreel.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/huzarenvanboreel.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/huzarenvanboreel.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/huzarenvanboreel.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=48136"}],"version-history":[{"count":59,"href":"https:\/\/huzarenvanboreel.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/48136\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":60931,"href":"https:\/\/huzarenvanboreel.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/48136\/revisions\/60931"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/huzarenvanboreel.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=48136"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}<\/a><\/figure>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<\/a>
kroonprins voerde zelf namens de koning zonder succes onderhandelingen met de Belgische opstandelingen.<\/em><\/p>\n\n\n<\/a><\/a><\/a><\/a>
Op 5 augustus marcheerde de 1e Divisie door naar Gheel. Het eskadron lansiers bezette Thielen en hield hier een rustdag. Wel werd in de loop van de middag een verkenning verricht in de richting van Oostmalle, waar de onbeweeglijkheid van het Scheldeleger opnieuw werd bevestigd. De 2e Divisie marcheerde door naar Diest. Lansiers werden gebruikt om verbinding met de verder oostelijk pgemarcheerde 3e Divisie bij Tessenderloo vast te stellen. Ook bezetten lansiers bij Sichem een overgang over de Demer wat de opmars vergemakkelijkte. Een paar lansiers van het 4e eskadron (wachtmeester C.D. Ziegler, de brigadier volontair L. Crass, de lansiers M.F. Rantzen, J. van den Berg, J. Tjabering en L. Binnendijk) onderscheidden zich doordat ze samen met enkele officieren van het infanteriebataljon van de voorhoede te paard als eerste Diest binnen draafden, Belgische soldaten beschoten, 16 man gevangen namen en een bereden brigade van vijandelijke marechaussees op de vlucht joegen. Een Belgische vlag werd resoluut van de kerktoren verwijderd. Terwijl \u00e9\u00e9n eskadron in Diest bleef, werd het andere eskadron naar Zeelhem gestuurd.<\/p>\n\n\n\n<\/a>
Op 9 augustus rukten Nederlandse eenheden verder op in westelijke richting. Het Belgische Scheldeleger probeerde door stelling te nemen bij Leuven intussen Brussel te beschermen en wachtte op buitenlandse interventie. De Prins van Oranje had uiteindelijk het voornemen opgevat dit Scheldeleger eerst aan te vallen en beoogde dit leger bij Leuven te omsingelen. Op 10 augustus groepeerde de 1e Divisie haar eenheden om en trok gedeeltelijk op Diest terug. Drie eskadrons lansiers kwamen terecht bij Webbecour en \u00e9\u00e9n peloton bij Beeckevoort. Toen Nederlandse voorposten meldden dat een Belgische colonne in aantocht was, werd een verkenningspatrouille van lansiers erop afgestuurd. Deze meldde een vijandsterkte van drie bataljons, waarop de 1e Infanterie Brigade, waaronder de resterende lansiers van het peloton, de tegenaanval inzette, waaronder de resterende lansiers van het peloton. Onder leiding van luitenant von Kutzleben wierpen de lansiers zich dusdanig onstuimig op de vijandelijke voorhoede dat deze tijdelijk tot staan werd gebracht.
Luitenant von Kutzleben bracht zijn peloton daarna in stelling naast de oprukkende Nederlandse infanterie (jagers o.l.v luitenant Wagner). Op datzelfde moment verbleef de 2e Divisie bij Tienen en waren er slechts kleine schermutselingen. Een poging om met een eskadron lansiers, infanterie en rijdende artillerie de terugtrekkende Belgen de weg af te snijden mislukte. De volgende dag (11 augustus) werden de beide eskadrons lansiers van de 2e Divisie naar de 3e Divisie overgeheveld en verplaatsten zich naar het hoofdkwartier van deze divisie in St. Truiden.<\/p>\n\n\n\n<\/a>
Militair Museum)<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
Ook voor de 3e Divisie was de 12e augustus een drukke dag. De 3e Divisie was inmiddels bijgetrokken en geplaatst tussen de 1e en 2e Divisie om eveneens deel te nemen aan de voorziene aanval op Leuven. De bij deze divisie ingedeelde lansiers (1e en 2 e eskadron) leverden o.a. een beveiligingsescorte voor het materiaal van het divisiehoofdkwartier en de divisie \u2018logistieke trein\u2019. Het gros van de twee eskadrons lansiers werd ingedeeld bij de voorhoede toen de divisie de aanval inzette vanuit Roosbeeck. Bij het naderen van Bautersem raakte de voorhoede slaags met vijandelijke voorposten, die zich op het dorps Bautersem terugtrokken. Een hevig artillerieduel volgde, waarbij ook het paard van de Kroonprins geraakt werd en een voorbeen kwijtraakte. Terwijl de Prins van Oranje onmiddellijk afsteeg, snelden de officieren van zijn staf verschrikt toe, denkend dat de opperbevelhebber zelf gewond was. Bedaard echter wende deze zich tot hen met de geruststellende woorden \u2018Ik heb niets, volstrekt niets, mijne Heeren\u2019. De Kroonprins kreeg het paard van zijn adjudant en galoppeerde weg om de aanval verder te leiden.<\/p>\n\n\n<\/a>
De meeste kogels gingen echter hoog over. Helaas werd wel de officier van gezondheid 2e klasse Van Oostveen getroffen. Hij werd tegelijk met zijn paard door een kanonskogel doormidden geslagen op het ogenblik dat hij wilde opstijgen na de gewonde brigadier Starquist te hebben verbonden.<\/p>\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n
De Belgische beschieting werd later gestopt. De kapitein Van Limburg Stirum keerde uit Leuven terug vergezeld door een Belgische officier, die verzekerde dat het hervatten van het kanonvuur strijdig was geweest met de bevelen van de Belgische bevelhebber en op een misverstand berustte. Alle vijandelijkheden werden toen gestaakt en de troepen betrokken het bivak in de stellingen die zij op dat moment hadden bezet. Op 13 augustus begon de terugtocht van het Nederlandse leger en op 30 augustus stond RL10 opgesteld op de heide bij Gilze om door de koning te worden ge\u00efnspecteerd.<\/p>\n\n\n\n
Maar de strafexpeditie was geslaagd, de nationale trots was gered. Hoewel de interventie van de Fransen voor de Belgen erger had voorkomen, was de onderhandelingspositie van Nederland tijdens de conferentie te Londen, waar de positie van Belgi\u00eb werd bepaald, versterkt. Zeeuws-Vlaanderen en Maastricht (met Limburg) bleven in Nederlandse handen. Het Groothertogdom Luxemburg bleef (vooralsnog) eigendom van het Huis van Oranje en ook het conflict over de verdeling van de staatsschuld werd in het voordeel van Nederland beslecht. Koning Willem I was echter niet tevreden en wilde dat de regeling verder in zijn voordeel zou worden aangepast. Ondanks internationale steun, bleef hij weigeren het regelingsdocument te ondertekenen en hield hij het leger aan de zuidgrens in Brabant op oorlogssterkte. Gedwongen door de oplopende kosten zag Willem I uiteindelijk in 1839 zich gedwongen in te stemmen met het akkoord van Londen. Ook RL10 en RH6 waren in deze tijd in Noord-Brabant gelegerd.
In 1841 werd (zoals boven al gezegd) RL10 omgenummerd naar 1e Regiment Lansiers (RL1)), terwijl RH6 (dus RHB) het 2e Regiment Lansiers (RL2) werd. In oktober 1849 marcheerde het regiment naar Deventer en Zutphen waar het op 14 oktober aankwam. Hier werd het regiment gelegerd in de nieuwe cavaleriekazerne aan de Houtmarkt. Op 17 oktober arriveerden hier ook de drie eskadrons van RL2 om met RL1 uiteindelijk te worden verenigd tot 4e Regiment Dragonders, de voorloper van het 4e Regiment Huzaren en later het Regiment Huzaren van Boreel. De kazerne in Deventer was pas in 1847 gereedgekomen, betaald door de stad Deventer met subsidie van het Rijk. De gemeente Deventer vond de legering van een uit vrijwilligers bestaand cavalerieregiment belangrijk vanwege de gunstige werking op de plaatselijke economie.<\/p>\n\n\n<\/a><\/a><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n