{"id":61026,"date":"2025-10-01T15:23:40","date_gmt":"2025-10-01T13:23:40","guid":{"rendered":"https:\/\/www.huzarenvanboreel.nl\/?p=61026"},"modified":"2025-10-16T16:39:57","modified_gmt":"2025-10-16T14:39:57","slug":"5e-regiment-huzaren","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/huzarenvanboreel.nl\/index.php\/2025\/10\/01\/5e-regiment-huzaren\/","title":{"rendered":"5e Regiment Huzaren"},"content":{"rendered":"\n

Door: Kolonel Hans van Dalen, Regimentscommandant Huzaren van Boreel<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Oefening 5RH te paard<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Naast de bekendere 1RH, 2RH, 3RH en 4RH heeft er in 1940 nog een ander minder bekend cavalerie regiment bestaan, namelijk het 5e<\/sup> Regiment Huzaren (5RH). Omdat dit regiment slechts enkele weken bestaan heeft is er nauwelijks iets over beschreven en dus ook niet veel over bekend. Desondanks is 5RH wel ingezet geweest in de meidagen van 1940 en mag dus niet worden vergeten. Met dit artikel probeer ik 5RH haar plaats in de geschiedenis van de Nederlandse Cavalerie terug te geven en haar inzet in de meidagen van 1940 te eren. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Introductie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

In 1922 was vanwege bezuinigingen alle cavalerie samengevoegd tot slechts vier halfregimenten huzaren (1 t\/m 4 HRH). Twee halfregimenten vormen telkens een regiment huzaren, namelijk 1HRH en 4HRH te Deventer vormden Ie Regiment Huzaren (IRH) en 2HRH te Breda en 3HRH te Den Haag het IIe Regiment Huzaren ( IIRH)[1]<\/sup><\/a>. Alle vier de halfregimenten behielden hierbij hun commandant en hun eigen standaard. Op 1 januari 1939 kwam hieraan een einde. De vier halfregimenten werden weer volledige regimenten, terwijl tegelijkertijd IRH en IIRH bleven bestaan. <\/p>\n\n\n\n

Hoewel de plannen op papier al langer klaar waren, werd er op 1 mei 1940 weer een grote reorganisatie bij de Nederlandse Cavalerie doorgevoerd. Voor de reorganisatie was de cavalerie ingedeeld op diverse bevelsniveaus, namelijk een eskadron wielrijders per (infanterie)divisie (1,2,3,4,5,6,7 en 8 EW) een verkenningsafdeling per legerkorps (I, II, III en IV VerkAfd) en een apart cavaleriecommando bij de Lichte Divisie, met hierin twee regimenten huzaren (IRH en IIRH) en de ziekenstalafdeling. De verkenningsafdelingen van de legerkorpsen hadden een gemengde samenstelling met een peloton pantserwagens, sectie mortieren, eskadron pantserafweergeschut, peloton mitrailleurs en twee eskadrons wielrijders (9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16 EW). Verder had elke verkenningsafdeling nog een reserve eskadron huzaren (te paard), opgeroepen tijdens de mobilisatie van 28 augustus 1939. De beide huzaren regimenten van de Lichte Divisie hadden een andere samenstelling, namelijk elk vier eskadrons huzaren (te paard), een mitrailleur eskadron (per motor) en een batterij bereden artillerie (4 stukken 6 Veld). <\/p>\n\n\n\n

De reorganisatie was het gevolg van gewijzigde oorlogsplannen van het veldleger na het aantreden van Generaal Winkelman. In tegenstelling tot zijn voorganger generaal Reijnders, vertrouwde generaal Winkelman minder op de mobiliteit van het Nederlandse Leger en concentreerde zijn plannen op de verdediging van Vesting Holland met de Grebbelinie als meest vooruitgeschoven sterke linie. De Peel-Raamstelling was minder van belang om aansluiting te houden met potenti\u00eble Belgische bondgenoten en uitsluitend als vertragingslinie worden gebruikt. Dit betekende dat de vier legerkorpsen die Vesting Holland verdedigen[2]<\/sup><\/a> belangrijker werden ten koste van de Lichte Divisie. De Lichte Divisie werd bovendien geheel gemotoriseerd, waardoor alle paarden uit de divisie verdwenen.<\/p>\n\n\n\n

Reorganisatie cavalerie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Deze zwaartepuntverschuiving weerspiegelde zich in de reorganisatie van de cavalerie. De acht eskadrons wielrijders werden weggehaald bij de divisies en naar de vier verkenningsafdelingen op legerkorpsniveau geschoven. Ook werden de acht eskadrons huzaren (te paard), bestaande uit jongere lichtingen, vanuit de twee regimenten huzaren van het cavaleriecommando van de Lichte Divisie naar de vier verkenningsafdelingen overgeheveld. Ze moesten in ruil voor deze versterking wel hun gemobiliseerde reserve eskadrons (te paard) opgeven, maar behielden hun pantserwagens[3]<\/sup><\/a>, mortieren, pantserafweergeschut en mitrailleurs. De mitrailleurpelotons werden vanuit het depot cavalerie zelfs op eskadronssterkte gebracht[4]<\/sup><\/a>. De vier verkenningsafdelingen werden vervolgens omgevormd en omgenummerd tot huzaren regimenten. Zo werd I VerkAfd nu 3RH en bleef ingedeeld bij III Legerkorps,  II VerkAfd werd 4RH en opnieuw toebedeeld aan II Legerkorps, III VerkAfd werd 2RH en ingedeeld bij III Legerkorps en IV VerkAfd werd 1RH en mocht bij IV Legerkorps blijven.<\/p>\n\n\n\n

De staf van het Cavaleriecommando en de beide staven van de oude IRH en IIRH van de Lichte Divisie zaten nu dus zonder eskadrons en werden opgeheven. Personeel van hun staven werd gebruikt om samen met de vier overgebleven en van de verkenningsafdelingen komende reserve eskadrons (te paard), de twee batterijen 6 Veld en de twee mitrailleur eskadrons een nieuw huzaren regiment te vormen, namelijk het 5e<\/sup>\u00a0Regiment Huzaren (5RH). Het gros van de regimentsstaf kwam van IIRH. Personeel van het Cavaleriecommando werd, voor zover niet voor 5RH benodigd, gebruikt om de staf van de Lichte Divisie te versterken. De commandant van IIRH, reserve luitenant-kolonel W.A. van de Wall Bake<\/a><\/strong> werd benoemd tot regimentscommandant van 5RH.[5]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n

De vier secti\u00ebn van elk twee 6 Veld werden tot \u00e9\u00e9n grotere batterij 6 Veld samengevoegd[6]<\/sup><\/a>. Ook het gros van de mitrailleurs werd in \u00e9\u00e9n eskadron geconcentreerd[7]<\/sup><\/a>. 5RH bestond dus uit een staf met verbindingsafdeling, vier eskadrons (oudere lichtingen) huzaren te paard die elk 8 lichte mitrailleurs hadden, \u00e9\u00e9n mitrailleur eskadron (12 zware mitrailleurs op lastpaarden) en beschikte in tegenstelling tot de andere regimenten over eigen artillerie in de vorm van een batterij 6 Veld. Dit waren echter verouderde door paarden getrokken geschut. Ze moesten dienen als afweergeschut waarvoor ze ongeschikt waren. <\/p>\n\n\n\n

De eveneens tot de cavalerie behorende 1e<\/sup> en 2e<\/sup> Eskadron Pantserwagen (1EP en 2EP) en de twee regimenten Huzaren Motorijders (1 en 2RHM) waren min of meer nog in oprichting en werden niet in de reorganisatie betrokken. Ook deze eenheden zouden overigens in de mei 1940 worden ingezet.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Figuur 1: reorganisatie Nederlandse cavalerie op 1 mei 1940<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Terwijl 1 RH, 2 RH, 3RH en 4RH[8]<\/sup><\/a> voortkwamen uit bestaande eenheden (de verkenningsafdelingen) en hun staven en samenhang min of meer behielden, was 5RH een compleet nieuw samengestelde eenheid. Zonder ingespeelde staf en zonder dat er in praktijk met elkaar geoefend was. De commandant van het veldleger had nog wel opdracht gegeven voor (her)oprichtingsceremonie\u00ebn, maar slechts indien daar tijd voor was en met sober militair ceremonieel. <\/p>\n\n\n\n

De eskadrons van 5RH werden genummerd naar het regiment waarvan het personeel afkomstig was. 1-5H kwam dus bijvoorbeeld van 1RH (voorheen IV VerkAfd) en 4-5RH behoorde oorspronkelijk tot 4RH (voorheen II VerkAfd). Het was de bedoeling om 5RH ter beschikking van Commandant Veldleger te stellen, maar als snel werd ze net zoals 1RH ook aan IV Legerkorps gegeven om ingezet te worden in de noordelijke helft van de Veluwe. Om de bevelvoering in het voorgebied van het IV Legerkorps te vereenvoudigen was 5RH onder bevel gesteld van 1RH[9]<\/sup><\/a>. <\/p>\n\n\n\n

Oprichting 5 RH<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Op woensdag 1 mei 1940 staat 5RH (met uitzondering van 3-5RH) opgesteld te Harderwijk op het terrein Kranenburg-Noord. Na een korte toespraak van de legerkorpscommandant van IV-LK, genmaj van der Bent, aanvaard lkol van den Wall Bake het commando over het regiment, waarna een defil\u00e9 door Harderwijk wordt gehouden. Na afloop worden de regimentscommandant en alle officieren op het stadhuis door de burgemeester en gemeentebestuur van Harderwijk ontvangen. In de avond wordt er een regimentsdiner in Hotel Baars te Harderwijk georganiseerd.<\/p>\n\n\n\n

De regimentsstaf, 3-5RH, 4-5RH, ME en batterij-5RH zijn in de beide kazernes van Harderwijk gelegerd en in de barakkenkazerne Kranenburg. De paarden zijn echter gestald in de houten stallen op Kranenburg en in de stallen van de in aanbouw zijnde kazerne \u2018Stads Dennen\u2019. 2-5RHligt in Ermelo en 1-5RH in Putten. De eenheden krijgen gevechtsopstellingen toegewezen in drie lijnen in het noorden van de Veluwe. Deze voorbereiden lijnen van weerstand waren: <\/p>\n\n\n\n

Lijn B: Speulde \u2013 Ermelo \u2013 Zuiderzee<\/p>\n\n\n\n

Lijn C: Huinen \u2013 Putten \u2013 Nulde<\/p>\n\n\n\n

Lijn D: Slichtenhorst \u2013 Nijkerk \u2013 Haven van Nijkerk<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Figuur 2: inzetgebied 5RH bij IV Legerkorps<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

De eerste dagen van mei worden besteed aan het afmaken en verbeteren van de voorbereiden opstellingen en in het oefenen van de eenheden in het bezetten van de weerstandslinies. Er zijn geen vaste telefoonverbindingen. Voor onderling contact staan slechts twee motorordonnansen ter beschikking. Er zijn ook geen personenauto\u2019s ingedeeld, maar dit wordt opgelost doordat enkele officieren hun priv\u00e9 auto inzetten. Op 7 mei worden alle verloven ingetrokken.<\/p>\n\n\n\n

10 mei<\/strong><\/p>\n\n\n\n

De eskadrons[10]<\/sup><\/a> van 5RH ontvingen in de nacht van 9 op 10 mei de opdracht om de stellingen met alarmposten te bezetten en zware wapens in stelling te brengen in de opgedragen linie. Om 05.00 uur gaf de RC het  bevel om de stellingen volledig te bezetten en gevechtsvaardigheid 3 (later 4) zeker te stellen. Om 05.00 waren de eskadrons in positie en hadden twee achter elkaar liggende lijnen ingenomen. De voorste lijn was lijn B met 3-5RH bij Ermelo en 2-5RH iets verder naar voren bij Speulde. De tweede lijn lag meer naar achteren en werd bezet door en 4-5RH bij Putten en 1-5RH bij Huinen (zuid van Putten)[11]<\/sup><\/a>. De batterij 6 Veld en het mitrailleureskadron hadden hun middelen sectiegewijs over de vier ingezette eskadrons verdeeld. De lijn Slichtenhorst-Nijkerk-haven van Nijkerk vormde de derde lijn en kreeg de letter D, maar bleef aanvankelijk onbezet. De regimentscommandopost werd naar Bijstein bij Putten verplaatst. Hier werd het radiobericht over het bombardement op de Alexanderkazerne in Den Haag, de luchtlandingen in West Nederland en de uitbraak van de oorlog ontvangen.<\/p>\n\n\n\n

De opdracht was om, onder bevel van commandant 1RH, in het toegewezen vak een eventuele vijandelijke opmars over de noord Veluwe te vertragen, met als zwaartepunt de kunstweg Amersfoort-Zwolle. Om 10.00 gaf de commandant van 1RH het bevel aan 5RH om lijn B los te laten en de meer achterwaarts gelegen lijn D in te nemen[12]<\/sup><\/a>. De twee voorste eskadrons (2-5RH en 3-5RH) werden daarop teruggenomen naar lijn D. De commandopost werd eerst naar kasteel Oldenaller en later, omdat de telefoon op het kasteel niet meer werkte, naar Salentijn verschoven. Er was nog altijd geen vijandcontact. Wel werden er veel overvliegende Duitse vliegtuigen gemeld.<\/p>\n\n\n\n

Om 13.00 werd door commandant 1 RH opdracht gegeven om weer terug te gaan naar lijn C. Hij weet dit naderhand aan een misverstand, omdat hij slechts de lijn B had willen loslaten en niet om al lijn D in te nemen. Volgens hem had commandant 5RH het op 30 april uitgeven operatieplan niet begrepen. Vanuit lijn D werd vervolgens 3-5RH weer snel naar voren gebracht en tussen 1-5RH en 4-5RH gevoegd, die hun vakken daarvoor versmalden. De in lijn D achtergebleven 2-5RH werd regimentsreserve in het bedekte terrein zuid van kasteel Oldenaller en de commandopost bleef in Salentijn. Om 18.30 gaf de commandant van 1RH het bevel om alle eskadrons van 5RH terug te nemen op de lijn D. 2-5RH richtte direct een opnamestelling in ter hoogte van de lijn D. Alle eskadrons stelden nu voorbereide vernielingen in lijn C en namen posities in lijn D in, met uitzondering van de helft van 4-5RH die regimentsreserve werd bij Nautena (west van Nijkerk). Hier kwam ook de regimentscommandopost terecht. In de avond werd 2-5RH uit deze opnamestelling teruggenomen en in reserve naar een positie west van Nijkerk verplaatst. Hoewel al deze gevechtsbeweging zonder vijandcontact plaatsvond, werd door een misverstand bij 1-5RH het terugtocht bevel niet doorgegeven aan de bij dit eskadron ingedeelde artilleriestukken. Toen de artilleristen dit later bemerkten trokken ze uit eigen beweging terug. Bij deze terugtocht raakte het stuk van 6 Veld van dpl wmr C Seevinck in een versperring in de omgeving van Putten vast en moest worden achtergelaten. De bediening en paarden meldden zich een paar dagen later zonder stuk via diverse omzwervingen als gevolg van diverse afsluitingen, bij Huis ter Heide weer terug bij het regiment.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Figuur 3: Duitse aanvalsbewegingen met een relatief rustige Noord Veluwe<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

11 mei<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Om 23.30 gaf commandant IV Legerkorps, op grond van een door commandant Veldleger gegeven bevel, opdracht dat alle bereden onderdelen achter de stelling terug moesten gaan en zich in de omgeving van Soesterberg moesten verzamelen. 5RH kreeg alle bereden onderdelen van 1RH[13]<\/sup><\/a> eveneens onder bevel en moest verzamelgebieden innemen in de bossen tussen Soesterberg en Huis ter Heide. Dit werd uitgevoerd door de reserve (helft van 4-5RH) een opnameopstelling bij de spoorwegovergang kunstweg Nijkerk-Amersfoort in te laten nemen met front noord. De opname post werd al snel afgelost door een eenheid huzaren wielrijders van 1RH onder leiding van ritmeester de Vries. Achtereenvolgens werd nu eerst de reserve (2-5RH) teruggenomen, gevolgd door het noordelijke eskadron (tweede helft 4-5RH), midden eskadron (3-5RH) en zuidelijke eskadron (1-5RH). Alle verplaatsingen werden uitgevoerd via een strak tijdschema. Van 1RH werden tegelijkertijd de drie bereden eskadrons voor de achterwaartse verplaatsing onder bevel genomen, namelijk 1 en 2-1RH en 1-3RH. Deze eskadrons werden via Amersfoort verplaatst naar de bossen oost van de nieuwe geniekazerne te Soesterberg en de loop van de ochtend naar Soestduinen. De regimentscommandopost kwam in Beukbergen van de familie Sloet terecht en de goederentrein werd ondergebracht onder zware bomen van het buitengoed. Omstreeks 04.00 werd in de bossen oost van Huis ter Heide tot legering overgegaan. <\/p>\n\n\n\n

De regimentscommandant maakte in zijn verslag melding van de civiele evacuatie van het gebied rond Ermelo en Nijkerk. Deze evacuatie van mensen en dieren was volgens hem goed voorbereid volgens vastgestelde wegen die de troepenverplaatsingen niet belemmerden. Desondanks was de aanblik van de \u201clange stroom van menschen die hunnen huizen moesten verlaten en die op karren, handkarren, kinderwagens en fietsen nog zoo veel mogelijk meesleepten, oud en jong, een aangrijpend gezicht<\/em>\u201d. <\/p>\n\n\n\n

In de loop van de ochtend van 11 mei werden de eenheden opnieuw geordend en alle eskadrons van 5RH kregen nu taken in het legerkorps achtergebied. Twee eskadrons moesten zich melden bij de stelling van Amsterdam, waarop 1-5RH en 3-5RH naar Naarden en Weesp werden gestuurd. 1-5RH moest zich melden bij commandant Groep Naarden en werd gelegerd in Weesp in een barakkenkamp bij de \u2018Houten\u2019s Fabrieken\u2019. 3-5RH kreeg de Weeshuiskazerne in Naarden toegewezen. De beide eskadrons kregen opdracht om vitale infrastructuur met groepjes huzaren te bezetten. De verplaatsing naar het nieuwe inzetgebied werd met vrachtwagens uitgevoerd en de paarden werden (met enkele manschappen voor de verzorging) achtergelaten. De inzet was vanaf nu per fiets of te voet. In Muiden bevond zich 31RI en bevelen werden aanvankelijk van zowel commandant Groep Naarden als commandant 31 RI ontvangen. Uiteindelijk kreeg 31RI de bevelsbevoegdheid over de beide eskadrons.<\/p>\n\n\n\n

De overige eskadrons kregen taken rond Utrecht. 1-1RH werd naar Nieuwersluis gedirigeerd. 1-3RH kwam bij Soestduinen terecht en 2-5RH vanuit een verzamelgebied bij de Johannes Stichting (nabij Zeist) uiteindelijk rond 18.15 bij de Pyramide van Austerlitz. <\/p>\n\n\n\n

Op 11 mei ontstond er een controverse rond de commandant van 4-5RH, de res ritm van Heek. Deze veroorzaakte paniek bij zijn eenheid door in gaan op een gerucht dat Duitse pantserwagens bij Amersfoort doorgebroken waren en naar verluid met rood aangelopen, bezweet gezicht en met pistool in de hand te roepen \u201cDuitse pantserwagen, te paard, vlucht!\u201d. De gevechtstrein van het eskadron vertrok vervolgens in paniek richting Utrecht. Ingrijpen van de pelotonscommandanten voorkwam erger, waardoor de rest van het eskadron weer van hun paarden afsteeg en in positie bleef. De twee ingedeelde stukken 6 Veld werden bovendien snel aan de kunstweg Amersfoort-Utrecht in stelling gebracht. De gevechtstrein keerde overigens de dag erna uit eigen beweging alweer terug. Commandant 5RH onthief vervolgens res ritm van Heek van zijn commando en gaf de oudste pc, res lnt van de Brugghen het commando. Naar aanleiding van dit incident moest res ritm Heek zich na de oorlog in 1947 voor een offici\u00eble onderzoekscommissie verdedigen. Hij gaf als verklaring dat hij slechts op een \u2018vijandmelding\u2019 van een motorordonnans had gereageerd en zijn eskadron te paard had bevolen \u201com beweeglijker te zijn\u201d. Hoewel commandant 5RH naderhand een negatieve beoordeling over het gedrag[14]<\/sup><\/a> en de persoonskenmerken van res ritm van Heek schreef, werd van Heek toch vrijgesproken, ondermeer omdat diverse kaderleden van zijn eskadron verklaarden dat van Heek niet het woord \u2018vluchten\u2019 had geroepen en ook niet zelf was weggevlucht. Van Heek hoefde dus niet voor de krijgsraad te verschijnen.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a>
Figuur 4: Huzaar van het mitrailleur eskadron<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

12 mei<\/strong><\/p>\n\n\n\n

In de avond kreeg commandant 2-5RH opdracht om vanuit het verzamelgebied bij de Pyramide Austerlitz een verkenningspatrouille richting \u2018De Kamp\u2019 (Leusderheide) uit te voeren op zoek naar drie gelande Duitse vliegtuigen en parachutisten. Er werden direct twee verkenningspatrouilles erop uitgestuurd (\u00e9\u00e9n naar De Kamp en \u00e9\u00e9n over de heide naar Kampoord) even later gevolgd door de rest van het eskadron. Aangekomen op de gemelde locatie stuitte met echter niet op vijand maar op een over de Leusderheide in tirailleurlinie voortbewegende eigen infanterie-eenheid, vanaf de schietbaan richting zuidoosten. Hierna keerde de eenheid teruggekeerd naar de Pyramide. <\/p>\n\n\n\n

1-3RH kreeg dezelfde opdracht maar dan vanuit Soestduinen richting de Vlasakkers. Snel werden ter plaatse fietsen gevorderd. De verkenningspatrouille stelde echter geen Duitse parachutisten vast. Daarna werd in opdracht van commandant 5RH de fietsen achtergelaten en te voet naar Beukbergen gemarcheerd.<\/p>\n\n\n\n

1 en 2-1RH verbleven beiden in de omgeving van Huis ter Heide. 2-1RH werd later op de dag met vrachtauto\u2019s naar Fort Tienhoven noord van Utrecht verplaatst voor beveiligingstaken. Ter plekke werden fietsen gevorderd. Ook werd ter plekke opdracht gekregen om NSB-ers te arresteren. Aan het einde van deze dag verplaatste het eskadron zich naar Utrecht, werd gelegerd in de Hojerkazerne en voerder verkeerscontrole op de Hommelbrug uit. De bezetting van de brug was de dag erna nog  behulpzaam bij het vermeesteren van een Duitse vliegtuigbemanning die was geland en zich met een mitrailleur verdedigde. Ook werden ze beschoten door Duitse vliegtuigen waarna werd teruggeschoten. Echter zonder resultaat.<\/p>\n\n\n\n

4-5RH voerde op deze dag, nu dus onder leiding van res lnt van der Brugghen, ook verkenningspatrouilles uit richting de Vlasakkers en Leusderheide. Deze patrouille bestaande uit een officier, onderofficier en acht huzaren, maakte contact met 2-5RH maar stelde eveneens geen vijand vast. <\/p>\n\n\n\n

1-5RH bij Naarden kreeg opdracht om zich te verplaatsen van het barakkenkamp bij de Houten Fabrieken naar een openbare school en diverse bereden patrouilles uit te zenden om vermeende parachutisten op te sporen. Omstreeks 22.45 werd het bevel ontvangen zich gereed te maken voor een nachtelijke afmars naar Muiderberg waar men om 13 mei 02.15 aankwam en versterkt met zoeklichten een \u2018zeefront\u2019 innam richting IJsselmeer. <\/p>\n\n\n\n

13 mei <\/strong><\/p>\n\n\n\n

2-5RH verplaatste zich op deze dag terug naar de Johannes Stichting bij Zeist. In de avond van 13 mei verplaatsten alle eskadrons van 5RH, m.u.v. van de eskadrons die zich bij Muiden en Naarden bevonden, zich in opdracht van commandant IV Legerkorps in regimentsverband over Utrecht en Vleuten naar Haarzuilens. Deze verplaatsing was noodzakelijk omdat de Grebbelinie was doorbroken en de beide Legerkorpsen stelling moesten gaan betrekken in de Nieuwe Hollandse Waterlinie en waarbij de forten rondom Utrecht een sleutelpositie innamen. De reserve cavalerie eenheden moesten dus naar het westen van Utrecht verplaatsen. De verplaatsing vond in regimentsverband plaats, waarbij alle paarden (om paniek te voorkomen) aan het einde van het marsverband werden ingedeeld. De leiding over de paarden en hun begeleiders was in handen van luitenant R\u00f6ell.  De gevechts- en goederentrein vertrokken als eerste om de ontvangstlocatie in orde te maken. De mars vond in de nachtelijke uren plaats. Hier en daar waren verkeersopstoppingen en het heldere maanlicht vergrootte de kans op luchtaanvallen, die echter niet plaatsvonden. De verplaatsing verliep niet geheel zonder incidenten, want diverse eskadrons werden nabij Utrecht omgeleid, maar konden later weer aansluiten. Via Vleuten arriveerde om 03.00 \u2019s nachts het regiment op Haarzuilens, waar het inmiddels mistig was geworden. De regimentscommandpost werd in de boerderij Slotzicht ingericht.<\/p>\n\n\n\n

Ook 1RH was al deels naar ongeveer dezelfde omgeving verplaatst en de organiek tot 1RH behorende eskadrons zouden daarom weer onder bevel van 1RH gesteld (1 en 2-1RH en 1-3RH) worden. Omdat de regimentscommandopost van 1RH zich aanvankelijk nog in de geniekazerne bij Soesterberg bevond, bleef 5RH in Haarzuilens ter plaatse co\u00f6rdinerend optreden. <\/p>\n\n\n\n

Twee sectie mitrailleurs van het mitrailleureskadron 5 RH werden tegen luchtdoelen ingezet, waarbij werd samengewerkt met een bij  batterij luchtdoelgeschut die in de omgeving stond. Er werd nog wel op overvliegende Duitse vliegtuigen geschoten, maar zonder resultaat. Duitse vliegtuigen schoten hierop terug, maar dit leidde niet tot verliezen. Wel werden de paarden verder verspreid over nabij gelegen bossen en boerderijen[15]<\/sup><\/a>. Enkele pelotons werden ingezet voor verkeersregeling en het arresteren van NSB-ers. In de nacht van 14 mei werd ook geheel 1RH bij Haarzuilens verzameld en keerden 1 en 2-1RH en 1-3RH weer terug onder bevel van 1RH.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a>
Figuur 5: stuk 6 Veld van het Korps Rijdende Artillerie<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

1-5RH bleef deze dag in haar \u2018zeefront\u2019 bij Muiderberg en 3-5RH voerde diverse patrouilles per fiets in de omgeving van Naarden uit. <\/p>\n\n\n\n

14 mei<\/strong><\/p>\n\n\n\n

In de vroege avond van 14 mei werd het bevel van hogerhand ontvangen om de wapens neer te leggen. Voorlopig moesten deze troepen op de locatie blijven waar zij zich op dat moment bevonden. De regimentseenheden waren dus verspreid over Naarden en Haarzuilens, met nog enkele kleinere eenheden bij Huis ter Heide of Utrecht. De regimentscommandant 5RH hield in de avond van 14 mei een korte toespraak voor de op het pleintje voor het inrijhek van het kasteel aangetreden troepen om de gebeurtenissen toe te lichten. Hij memoreerde dat, hoewel het het regiment niet gegeven was geweest aan de strijd deel te nemen, ieder zijn plicht heeft gedaan en zich met opgeheven hoofd kan vertonen. Na afloop van de toespraak zette opperwachtmeester Rijken spontaan het Wilhelmus aan, onmiddellijk bijgevallen door vele stemmen uit de aangetreden gelederen. Alle regimentseenheden vernietigden hun archieven, waardoor reconstructie van de gebeurtenissen naderhand werd bemoeilijkt. Ook werden de wapens onklaar gemaakt en veelal in nabij gelegen diepe afwateringssloten of meren gegooid.  Dit bevel werd overigens op 15 mei herroepen, maar toen was het deels al te laat. Het capitulatie bericht was de commandant 1-1RH, ritm L.C. Cnopius<\/a> teveel. Hij beroofde zich met een pistoolschot van het leven. Na de capitulatie op 15 mei werd bekend gemaakt dat alle daarbij betrokken troepen als krijgsgevangen werden beschouwd. Op 16 mei werden in Haarzuilens pas de eerste Duitse troepen waargenomen. Op 19 mei moet het regiment nog 50 paarden afstaan aan de Duitsers. Het was een  hard gelag, maar met enig leedvermaak zagen ze de voor Delft bestemde paarden onder veel strubbelingen in de verkeerde richting afmarcheren. Ook de volgende dagen moest met enige regelmaat kleinere aantal paarden worden afgestaan.<\/p>\n\n\n\n

1-5RH werd in de nachtelijke uren in haar zeefront-stelling afgelost door een infanteriebataljon van 31RI en vertrok om 07.30 naar Naarden. Zowel 1-5RH als 3-5RH kregen opdracht stellingen te betrekken rond Naarden, met alarmkwartieren direct achter de stellingen, met als opdracht de stellingen \u2018tot het uiterste te verdedigen.\u2019 In Naarden kregen de beide eskadrons het capitulatiebericht. Ook zijn vernietigden hun wapens en archieven.<\/p>\n\n\n\n

Op maandag 20 mei moesten alle (overgebleven) wapens en munitie van het regiment te Nieuwersluis worden overgegeven. Op 24 mei verplaatste het complete regiment zich terug naar Harderwijk, waarbij de paarden nog tijdig van nieuw beslag waren voorzien. De route voerde via Huis ter Heide en Nijkerk, waar op allebei de oude locaties een korte marsrust werd gehouden. Sommige eskadrons werden nog ingezet om stelling in de linie B en C af te breken.  Op 24 mei verzamelden alle officieren zich voor een laatste gezamenlijke maaltijd in Hotel Baars, waar de regimentscommandant een kort afscheidswoord sprak en op zaterdag 25 mei vertrek de helft van de officieren met groot verlof. Op zaterdag 8 juni moesten alle overgebleven paarden van 5RH (565 stuks) aan de Duitsers worden overhandigd en vertrokken opnieuw velen met groot verlof. De ongeveer 170 achterblijvers werden tot \u00e9\u00e9n eskadron samengevoegd en ging over naar 1RH. Op ongeveer 3 juni wordt de staf van 5RH als afzonderlijk onderdeel opgeheven. Het nog aanwezig personeel gaat over naar 4-5RH. Op 15 juli werd het complete regiment op last van de bezetter ontbonden. Pas op 11 juni 1941 worden de laatsten gedemobiliseerd. De dagen na de capitulatie werden enigszins verlicht doordat de achterblijvers mochten meevaren op \u00e9\u00e9n- of tweedaagse visserstochten van de vissers van Harderwijk.<\/p>\n\n\n\n

Afsluiting<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Door haar korte bestaan heeft 5RH nooit een standaard gekregen en wordt ook niet genoemd in de KB\u2019n van 1950, waarin de organisatie van KL eenheden\/regimenten en voortzetting tradities is vastgelegd. De eskadrons van 5 RH kwamen min of meer voort uit 1-4 RH en keerden ook min of meer terug in deze eenheden, waarvan de tradities dus werden voortgezet door RHS, RHPO, RHPA en RHB.<\/p>\n\n\n\n

Opvallend is wel dat Ringoir in 1972 5RH koppelt aan het in 1867 opgeheven 5de Regiment Dragonders en via een ingewikkelde constructie laat doorlopen tot de rijschool cavalerie in 1922, maar hierin ontbreekt elke logica. Opvallend is daarnaast dat hij nauwelijks aandacht besteedt aan de traditiehandhaving van de acht eskadrons huzaren wielrijders. <\/p>\n\n\n\n

Ondanks haar korte bestaan heeft 5RH toch een behoorlijke bijdrage geleverd aan de operaties in de meidagen van 1940. De noordflank van het Veldleger werd terdege afgedekt en de snel opeenvolgende bevelen van commandant 1RH en commandant IV Legerkorps werden snel en zonder grote problemen uitgevoerd. De verplaatsingen werden vaak in de nacht uitgevoerd, terwijl gedurende de daglicht uren posities werden verbeterd en patrouilles uitgevoerd. Dit betekende vanzelfsprekend na verloop van dagen een grote vermoeidheid. De eenheid is ondanks de morele schok en spanning van de oorlogsdagen grotendeels intact gebleven en heeft haar samenhang weten te bewaren. Doordat er geen vijandcontact is geweest heeft het regiment geen doden of gewonden te betreuren.<\/p>\n\n\n\n

De regimentscommandant refereerde hier in 1945 nog eens aan: \u201cIn het oude Leger was net alles botertje tot den boom, maar ons waren de middelen onthouden om er iets goeds van te maken, onvoldoende oefentijd en onvoldoende bewapening. Bij de capitulatie had 5RH het onvoldane gevoel niet in de gelegenheid te zijn geweest het hare bij te dragen om het onheil af te wenden. Maar achteraf moet je er niet aan denken wat er gebeurd zou zijn als dit laatste, geheel met paarden bereden Regiment, ware aangevallen door pantserwagens, tanks en vliegtuigen, waartegen wij al verweer hadden 8 vuurmonden van 6 cM die al in mijn cadettentijd in 1903 aan de K.M.A. als antiquiteiten werden vertoond (ik zie ze nog staan in de artillerieloods, grijs geverfd) en in het geheel geen luchtafweer.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

Door de korte bestaansgeschiedenis zijn er eigenlijk geen tradities om voort gezet te worden, maar het Regiment Huzaren van Boreel en het Regiment Huzaren Prinses Catharina Amalia zullen de herinnering aan dit \u2018vergeten regiment\u2019 5RH vanaf nu levend houden.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"<\/a>
Herinneringsplaquette omgeving Ermelo<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/a>
Herinneringsplaquette omgeving Ermelo<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Bronnen: <\/span><\/p>\n\n\n\n