Bron: Eindhovens Dagblad | Pieter van den Akker 15-02-25 (geplaatst met toestemming van auteur en uitgever)
In een extra bijlage in de krant Eindhovens Dagblad / BN de Stem verscheen een artikel over Oefening Pantserstorm. Met toestemming van de auteur hebben wij het artikel hier geplaatst.
Voor de meeste beroeps en dienstplichtigen een periode om – vooral achteraf – veel sterke verhalen over te vertellen.
Oefening Pantserstorm was een verplicht onderdeel bij het Korps Commandotroepen om de militair mentaal sterker te maken en ze te laten ervaren dat zij fysiek nog veel verder konden gaan terwijl de voeten zeer deden, er weinig geslapen was, men “honger had” en het uitvoeren van opdrachten aan gevoelsmatig te korte tijden werd getoetst.
Een stukje vorming in doorzettingsvermogen, zelfdiscipline en vooral samenwerken. De kreet “niemand is belangrijker dan het team” zou dáár wel eens geboren kunnen zijn!
De 1 of (meestal) 2 weekse oefening (voor KMA en KMS de ‘gevechtscursus’) rondom Roosendaal en de Rucphense Heide, het Bakhuijs-Rozenboomkamp, het Van der Meer tentenkamp, de leslocatie bij “boer Baks” en hindernisbaan Arnhem en de klimtoren op de kazerne werd tussen 1964 en 1995 gehouden en geleid vanaf de Engelbrecht van Nassaukazerne. Ook de bootexercitie bij de vaarschool Keizersveer zal menig deelnemer niet gauw vergeten.
Menig cavalerieverkenner kwam er, als beroeps zelf vaker om het principe van de drie O’s te leren en verfijnen. Ontwijken, Ontsnappen en Overleven; onder het motto:”De grenzen van het menselijk uithoudingsvermogen worden slechts bepaald door het verlies van het bewustzijn of van de wil om door te zetten”.
Het optreden in vijandelijk gebied, afgesneden worden van eigen troepen en het zich terug begeven naar eigen troepen terwijl men maximaal afbreuk kon doen aan de vijand of het ontsnappen uit krijgsgevangenschap, als je het niet ervaren hebt, hoe ga je het dan toch doen?
Welke ervaring/ herinnering heb jij aan deze vormingsweken? Welke leiderschapskwaliteiten heb jij daar kunnen verbeteren?
Moet het weer terugkomen? In een andere vorm misschien? Want de conclusie is wel: iedereen heeft er iets geleerd en dat de rest van zijn leven meegenomen.
ROOSENDAAL – Ongezekerd abseilen moesten ze. En kippen slachten en eindeloze wandeltochten maken met 45 kilo uitrusting op de rug. Oefening Pantserstorm was voor honderdduizenden dienstplichtige militairen de ultieme uitputtingsslag. Dertig jaar na de afschaffing roept de beruchte militaire oefening, die gegeven werd door de commando’s, nog veel emoties op. ,,Er wordt met evenveel afschuw als respect over gesproken.”
,,Pantserstorm is een fenomeen”, beaamt Christ Klep volmondig. De militair historicus uit Oudenbosch kent de verhalen over de afmattende militaire oefening die van 1964 tot 1995 door het Korps Commandotroepen (KCT) in Roosendaal werd gegeven, maar al te goed. ,,Al in de jaren zestig was er discussie of we jongeren dit wel moesten aandoen.”
Zijn omschrijving van de training is een ‘typisch Nederlands compromis’. ,,Wij zijn van oudsher een land dat niet heel ruw met zijn dienstplichtigen omgaat. Maar in het opleidingstraject moet altijd een moment zitten dat je tegenwoordig een Kamp Van Koningsbrugge-moment zou kunnen noemen”, legt hij uit. ,,Oftewel, een moment waarop je op commando-achtig niveau stevig wordt afgeknepen en over bepaalde grenzen moet gaan.”
De eerste twee jaar duurde de cursus bij de Engelbert van Nassaukazerne drie weken, en in de jaren daarna werd de duur teruggeschroefd naar twee weken. ,,Wij zijn natuurlijk een land met een antimilitaristische traditie. Het moment waarop je oorlog ervaart, mocht daarom ook weer niet te lang duren.”
De gevechtstraining, die ontstond in de tijdsgeest van de Koude Oorlog, was erop gericht de militairen voor te bereiden op overleven in de zwaarste omstandigheden.
Pieter Jutte (68) uit Andijk weet daar alles van. De Noord-Hollander die als amateurhistoricus een militaire website bijhoudt, was een van de vele soldaten die tijdens de diensttijd in Roosendaal belandden. In 1977 zag hij flink af door toedoen van de ‘groene baretten’, zoals hij de toenmalige KCT-instructeurs noemt. ,,Onverzettelijke, stoere kerels met kortgeknipte haren en strak in het uniform.”
Luie langharige nietsnutten
Decennia later staat het Jutte nog helder voor de geest dat deze ‘vierkante heren’ direct na aankomst op de kazerne zeiden geen greintje vertrouwen te hebben in hem en zijn dienstmakkers. ,,Ze vonden ons luie langharige nietsnutten. Ze koesterden niet eens de ijdele hoop iets van ons te kunnen maken dat ook maar léék op onoverwinnelijke soldaten. Uiteraard was niemand van ons daar enthousiast over. Het klinkt nu wat heftig, maar destijds dachten wij: wat denken die idiote beroepsmoordenaars wel niet? We waren daar omdat we moesten, niet omdat we wilden.”
Jutte lepelt de herinneringen aan de ontberingen nog zó op. Zo schieten hem meteen de hindernisbanen te binnen: ,,Werkelijke killers.” En de 20 meter hoge klimtoren: ,,Die was voor 99 procent van de jongens een nog grotere hel.”
Ik stak een vinger in het warme kippenbloed en stak ’m in mijn mond. Het had een ijzerachtige smaak -Pieter Jutte
Wat hij ook nooit meer zal vergeten is het kippen slachten, een bloederig onderdeel van Pantserstorm. ,,Het idee was dat de kip je leven kon redden op momenten dat de honger op z’n hoogtepunt was. Een commando pakte er eentje, sneed in één haal de kop van de romp, hield het spartelende dier vast en ving het bloed op. Wij mochten ervan drinken. Dat deed ik dus ook: ik stak een vinger eerst in het warme bloed en daarna in mijn mond. Het bloed had een ijzerachtige smaak.”
Voor de vakbonden was Pantserstorm een van de zichtbaarste onderdelen om datgene te bestrijden waar ze zo op tegen waren, vervolgt Klep. ,,Zij zagen het leger als een domme, hiërarchische organisatie met kadaverdiscipline. Pantserstorm was in hun ogen het levende bewijs dat het leger helemaal niks was.”
Volgens Klep hing het grotendeels af van de houding van de cursisten zelf hoe zij Pantserstorm ervoeren. ,,Was iemand tankcommandant, dan gaf het rijden in zo’n ding een machtig gevoel en had hij bijna een liefdesrelatie met de dienstplicht. Anderen, die domme infanterietaken moesten doen zoals bewaken, voelden een enorme haat jegens hun tijd in het leger.”
You love it or you hate it
Uiteindelijk, concludeert Klep, is de dienstplicht een weerspiegeling van de Nederlandse bevolking. ,,In de gewone maatschappij vind je dezelfde gevoelens terug. Er zijn twee reacties: ik vond er niks aan of ik vond het een heerlijke tijd. Oftewel: you love it or you hate it.”
Nu de wereldorde aan stabiliteit inboet, wordt de roep om herinvoering van de actieve dienstplicht luider. Dan rijst de vraag of een oefening à la Pantserstorm ook moet terugkeren. Klep gelooft niet dat het zover komt: ,,Herinvoering van de dienstplicht brengt sowieso veel politieke, ambtelijke en financiële hobbels met zich mee.”
,,Daarnaast is het nu nog veel lastiger om een dienstplicht te handhaven dan dat het al was in de jaren 60, 70 en 80. We raken oorlog en militarisme steeds meer ontwend. De situatie in Oekraïne laat ons zien wat oorlog is, maar ik kan je garanderen dat we doorgaan met ons dagelijkse, niet-militaire leven zodra die oorlog achter de rug is.”
Dagelijks verhalen over ‘toen’
De KCT-cursus is precies drie decennia na de afschaffing voor oud-deelnemers nog springlevend. Zo hoef je maar door de berichten in de 5400 volgers tellende Facebookgroep ‘Oefening Pantserstorm’ te scrollen en vind je een eindeloze reeks foto’s, anekdotes en video’s.
Vrijwel dagelijks wisselen de Pantserstormers van weleer herinneringen met elkaar uit. Velen sloten bij de commando’s vriendschappen voor het leven en spreken met zowel trots als afschuw over de twee weken die voor een groot deel de zwaarste uit hun leven zijn geweest.
,,Dat de groep zoveel leden zou gaan tellen, had ik nooit verwacht”, vertelt Roosendaler Ad van Pul (60), beheerder van de Facebookgroep. ,,Je zou denken: het is lang geleden, contacten verwateren. Maar als ik iets post, stromen de reacties meteen binnen. Mannen herkennen elkaar op foto’s of zijn elkaars slapie geweest en beginnen daarover. Niet zo gek, denk ik. Ze hebben elkaar er destijds doorheen moeten trekken en dat creëert een band en kameraadschap.”